Lịch công tác tuần phòng văn hóa thông tin Quảng Điền
Thống kê truy cập

Đang trực tuyến: 6

Hôm nay:

Tuần này:

Tháng này: 736

Tổng lượt truy cập: 261435

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUANG VINH MUÔN NĂM!   ***  

Cây nưa xanh bên bờ sông Bồ
Trong vô số các thứ đặc sản địa phương, cây nưa là cây đặc sản độc quyền của vùng Bắc Miền Trung kể từ Nghệ An vào đến Thừa Thiên Huế. Nưa từ ngày xửa ngày xưa đã là món ăn mang đậm hương vị quê nhà, mà không chỉ có thế, nó là thứ cây gắn với bao nhiêu thế hệ người dân nghèo, là cây cứu đói một thời xa vắng... Ở Huế, trong muôn vàn cây trái ven sông Bồ tươi trẻ, cây nưa rất lạ bởi cái tính gần gũi với người nông dân nghèo song lại nó lại ngứa rất đành hanh, làm bao nhiêu người nghèo muốn ăn cũng sợ. Sợ ngứa đến rùng mình mà vẫn thích ăn bởi cái mùi vị thơm mùi đất đai ẩm mục của nó. Thủ phủ của cây nưa ở Huế chính là vùng quê xã Quảng Thọ, nưa mọc xanh um ven sông Bồ dọc các làng La Vân, Tân Xuân Lai, Phò Nam (quê hương của nhà thơ Tố Hữu), Niêm Phò (quê hương của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh)...

        Thường khoảng giêng hai, bà con nông dân đem củ nưa ra đồng trồng, qua đến “tháng bảy nước chảy lên bờ”, nước xăm xắp tràn qua đồng là bắt đầu thu hoạch. Nưa ưa đất phù sa bồi đắp ven sông và có thêm chút rơm ủ cho ẩm nữa thì lá trở nên xanh phải biết. Cây nưa cũng họ môn, song lá như lá cây đu đủ và chỉ độc một thân đâm thẳng lên trời từ đất ẩm chứ không chia cành nhánh như môn, nhìn no tròn và rắn rỏi. Mùa hè đi qua cánh đồng nưa, thấy dậy lên một màu xanh, rồi nhìn cái thân nưa căng tròn đầy đặn lạ lùng, bình dị mà thấy thật hứa hẹn cho một sức sống mới mơ hồ nào đó.

          Cuối hạ sang mùa lũ là đến kỳ nhổ nưa. Thân (chột) có thể ăn tươi bằng cách kho nhưng thường được làm dưa vì thứ nhất là ăn tươi mấy cũng ớn, thứ hai là làm dưa để còn trích trữ qua mùa lụt lội. Dưa nưa đặc biệt ngon, thơm mùi đất đai cây cỏ và giòn chứ không mềm xèo như môn.

          Nhà thơ Tố Hữu chỉ nhắc đến chột nưa một lần trong đời làm thơ thôi mà bao nhiêu người phải nhớ: “Ăn đi vài con cá, dăm bảy cái chột nưa, có ai biết ai ngờ, chết làm chi cho khổ” (Con cá chột nưa). Hẳn khi làm những câu thơ này, nhà thơ rất nhớ đến cánh đồng nưa xanh Niêm Phò bên dòng sông Bồ, xanh ngăn ngắt kéo dài từ đầu làng đến cuối xóm. Cái thời Pháp thuộc nhà thơ Tố Hữu đi làm cách mạng ấy, chột nưa nằm trong thực đơn dùng để dụ dỗ người ta chiêu hồi, xem ra đã lên hàng quý tộc. Thực tế thì chột nưa có nhiều món ngon. Thường nưa tươi được thu hoạch khi bắt đàu mùa lụt, sẵn cá nguồn theo nước lũ đổ về đầy sông, bây giờ cá nưng nức trứng, nấu cách gì cũng ngon. Dưa tươi nấu canh với cá trê đồng hay cá lóc bông, cho thêm tí ruốc và ớt bột nữa, thì phải nói dậy mùi rất riêng trong bàn tiệc. Nưa tươi nấu với cá nước lụt, kể cả cá vụn như cá cấn, cá mại, cá hỏn, cá bống, cá mủ, cá sơn...dù bất kể kho hay nấu canh, tất tật đều bảo đảm ai ăn một lần rồi thì cứ đến mùa nước lũ lại ngơm ngớp ngóng về quê...

          Ăn bình dân là thế, sang hơn một chút thì có món “Xương heo hầm bỏ chột nưa”, làm có hơi rầy rà nhưng là cái sự rầy rà của con nhà khó làm sang. Kiếm một khúc chột nưa, một khúc xương, một miếng thịt heo nạc, vài con tôm, cái trứng gà cùng với tiêu hành, nước mắm, nước ruốt. Chột nưa tước vỏ, cắt khúc lóng tay, trở cán dao dần cho mềm, luộc chín để riêng. Xương heo chặt miếng to hầm mềm thì bỏ chột vào hầm chung. Tôm và thịt nạc heo quết chung, nêm gia vị rồi viên thành viên, luộc qua nước sôi. Khi chột nưa và xương mềm rục, chế nước ruốc và đổ tôm viên vào nấu lại cho thấm, nhắc xuống bỏ lá sân, lá lốt xắt nhỏ. Món này ăn nóng, bảo đảm ấn tượng khó phai, kén ăn mấy cũng gật gù. Cũng có một số người xa quê, kiếm được cây nưa về chế vài món là lạ. Chột nưa xắt mỏng cùng thịt heo luộc, thêm gia vị vào trộn gỏi, hay cắt chột nưa thành những miếng bằng đầu đũa, phết bơ lên, ăn kẹp với đậu phụng rang...cái mùi thơm dân dã trong nưa bây giờ mới tươm hương nữ hoàng của nó.

          Nưa mà đem đi muối dưa là ngon phải biết. Muối ăn liền thì xắt mỏng muối chua, sau ba ngày vớt ra xả mặn, vắt cho ráo chấm với nước mắm ớt bột. Muối để dành chờ ngày đông tháng giá thì thêm muối. Sang mùa giá rét, cỏ cây tiêu điều, mang dưa nưa từ trong ghè ra xả mặn rồi kho hay nấu canh hay xào, mùi đặc trưng của dưa nưa sẽ khiến tâm hồn ta xao xuyến. Dưa nưa trộn rau răm ăn kẹp với cá nướng thì dưa môn cũng phải né đôi phần...Dưa nưa đem kho chung với măng vòi, với các thứ tép, đam, rạm và tóp mỡ. Dưa nưa nấu canh với tép, nêm tí ruốc cho đậm đà, tí mỡ cho béo cọng nưa. Chao ôi mùa lạnh, mưa rả rích ngoài trời, trong nhà cả gia đình quây quần quanh mâm cơm nóng với các món dưa nưa ngon thấm thía trặm trịa, thật khó có hạnh phúc nào bằng.

***

          Nhưng chuyện tuế toái nhất lại là cái ngứa đành hanh của củ nưa. Nhổ nưa xong, thường củ nưa được chất lên giàn bếp để chờ giêng hai đói kém, hết gạo hết cả khoai thì đem ra dùng. Củ nưa thường xấu xí xù xì, màu vỏ nâu đen, có củ to nặng cả một ký lô. Trong số các loại củ (củ sắn, củ khoai, củ môn, củ chuối, củ bình tinh...), củ nưa như một con gấu giữa đám thỏ, nai, hỏang hay như con trâu đồng lấm bùn đất giữa đám bò, heo, gà, vịt...Hình hài thế nhưng nó cho người ta cái vị ngon trong cảnh nghèo đến ứa nước mắt. Vì nó ngứa mà ngon, mà vì cả nghèo không có cái ăn, nên chi ngứa cũng tìm cách mà ăn. Vậy là suốt hàng trăm năm, người nhà nông trong các kinh nghiệm để đời có một kinh nghiệm nấu nưa không ngứa. Thứ nhất phải nhớ là chờ khi nước thật sôi mới thả củ nưa vào, thứ hai là lỡ vẫn còn ngứa, thì thả vào nồi vài cục than. Vì cái kinh nghiệm “than” này, nên nhiều khi bát cháo nưa múc ra bát rồi vẫn còn tòng teng mấy cọng than đen thui thủi.

          Nhưng cháo nấu bằng củ nưa với tép thì phải nói là quá xá ngon. Củ nưa nấu cho nhừ, cho ít gạo, rồi thêm tép đã um với các thứ gia vị vào, xắt thêm hành ngò, bảo đảm là không có chi đơn giản mà hài hòa hơn thế. Cháo nưa ăn giờ nào cũng ngon, ngon nhất là đêm khuya lạnh, ngồi ăn cháo nưa bên ngọn đèn dầu leo lét, phía trong góc nhà bếp có mấy con gà ngủ mớ kêu cút rút co ro...

Nghe nói hồi bão lụt năm Thìn, cây nưa cứu đói cho cả vùng dọc hạ lưu sông Bồ. Rồi cả những năm sau này khi đất nước khó khăn, nưa lại đồng hành với con người trong cuộc sinh tồn nhọc nhằn, đầy toan lo vất vả. Người lớn tuổi xa quê đến nay nhiều người vẫn còn nhớ đến quặn lòng quảng đời đã đi qua với những chiều mưa buồn xứ Huế, cả nhà quây quần bên rổ nưa chống đói, nhớ đến rớt nước mắt mà nghe trên lưỡi cái ngứa đành hành hôm nảo hôm nào của cái củ nưa...

                                                                                                    Hạ Nguyên
 

Các bài khác
Đăng nhập hệ thống
Tập san 2016
hoạt động các tổ chức đoàn thể
tuyên truyền cải cách hành chính
SÓNG NƯỚC TAM GIANG 2014
Cải cách thủ tục hành chính công
Lịch sử Quảng Điền
Các điểm đến du lịch Quảng Điền
Trang Thơ Quảng Điền
giấy mời qua mạng
Loading the player ...

Phần mềm quản lý hồ sơ công việc
UBND huyện Quảng Điền
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thừa Thiên Huế
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế
Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Liên hệ gửi bài
Liên hệ - Góp ý