Lịch công tác tuần phòng văn hóa thông tin Quảng Điền
Thống kê truy cập

Đang trực tuyến: 6

Hôm nay:

Tuần này:

Tháng này: 1482

Tổng lượt truy cập: 289766

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUANG VINH MUÔN NĂM!   ***  

Tự hào là vùng đất học
Nhìn vào những tấm bia được khắc ghi ở Văn Miếu Huế, trong số 26 vị tiến sĩ của đất Thừa Thiên Huế, Quảng Điền có 5 vị. Vùng đất này còn có 8 phó bảng tính từ năm 1892 khi vua Minh Mạng (1820- 1841) đặt ra quy chế mới với khoa thi Hội khi căn cứ vào số điểm của các thí sinh để đạt được mà chia tiến sĩ thành 2 hạng: Chánh bảng và Phó bảng. Quảng Điền đã và đang xứng đáng với tên gọi “Đất học”.

         

           1.  Mỗi lần về Quảng Điền, đi ngang qua thôn Đông Lâm, xã Quảng Vinh, tôi lại nhớ tới cụ Trần Đạo Tiềm. Cụ Tiềm là một trong số 5 người đỗ đại khoa của huyện Quảng Điền và tấm bia đề tên của cụ hiện vẫn còn đó ở Văn Miếu Huế. Trong lịch sử khoa bảng Việt Nam, Trần Đạo Tiềm là một trường hợp hiếm hoi khi có đến 3 lần đỗ đại khoa. Mới 18 tuổi, lều chõng đi thi, cụ đỗ ngay cử nhân. Hai năm sau, dự kỳ thi Hội khoa Canh Thìn Tự Ðức thứ 33 (1880) trúng Phó bảng, được vào dự thi Ðình, nhưng vì cho là phạm trường qui nên bị truất. Năm năm sau, dự khoa Ất Dậu, Hàm Nghi thứ 1 (1885), cụ trúng Hội nguyên. Thi Ðình xong, chưa kịp truyền lô thì xảy ra sự biến kinh thành thất thủ. Ðến khoa Kỷ Sửu, Thành Thái thứ 1 (1889), được vào thi Ðình, cụ lại đỗ Tiến sĩ. Sức học và ý chí của Trần Đạo Tiềm thật đáng để người đời nể trọng và tôn vinh.

            Sinh ra trong một gia đình nghèo khó, cha vốn là một bát phẩm thư lại thuộc nha, mẹ phải lo toan mọi việc gia đình giúp chồng nuôi con, ngay từ nhỏ Trần Đạo Tiềm được giáo dục phải chăm lo đèn sách và cụ đã tỏ ra xứng đáng. Chuyên cần, tư chất thông minh, đặt bút thành chương, cụ luôn được thầy khen bạn phục. Sau này đỗ đạt, làm quan đến chức Thị Lang Bộ Lễ, khi mất được thăng hàm Thượng thư, nhưng lớn nhất và sâu đậm nhất mà Trần Đạo Tiềm để lại cho đời lại gắn liền với hình ảnh của một người thầy. Ngày cụ mất vào 16.8 Đinh Mùi (1907), lúc này đã rời khỏi chốn quan trường sau khi bức xúc bởi vua Thành Thái bị truất phế, vậy mà học trò vẫn về quê, thay nhau lo đám cho thầy một tháng, cả làng Đông Lâm cấm lửa một tuần. Cảm động hơn là học trò còn góp tiền mua một đám đất để dựng bia tưởng nhớ thầy. Mặt trước tấm bia ghi: Hoàng triều sắc tứ Tam giáp Lễ bộ Thượng thư Ðông Lâm Hoàng Xuyên Trần tiên sinh chi mộ (nghĩa là mộ của Trần tiên sinh, hiệu Hoàng Xuyên, người làng Ðông Lâm, sắc tứ Tam giáp Tiến sĩ, hàm Thượng thư bộ Lễ). Mặt sau bia ghi tên 25 học trò của cụ. Việc làm hiếu nghĩa đó của học trò chứng tỏ đạo đức và nhân cách của Trần Đạo Tiềm, được xem là một biểu tượng và là đỉnh cao của vùng đất Quảng Điền nổi danh với truyền thống hiếu học. 

            2. Nhìn vào những tấm bia được khắc ghi ở Văn Miếu Huế, trong số 26 vị tiến sĩ của đất Thừa Thiên Huế, Quảng Điền có 5 vị. Vùng đất này còn có 8 phó bảng tính từ năm 1892 khi vua Minh Mạng (1820- 1841) đặt ra quy chế mới với khoa thi Hội khi căn cứ vào số điểm của các thí sinh để đạt được mà chia tiến sĩ thành 2 hạng: Chánh bảng và Phó bảng. Quảng Điền đã và đang xứng đáng với tên gọi “Đất học”. Ở đây, có những làng được mệnh danh là “làng khoa bảng” như làng Bác Vọng có đến 10 người, làng Xuân Tùy có 9 người, Phước Yên có 7 người, Niêm Phò có 6 người đỗ cử nhân dưới thời Nguyễn. Không giàu có cao sang, và cũng như nhiều miền quê khác, “làng khoa bảng” ở Quảng Điền đều là những làng nông nghiệp, không cách quá xa kinh đô, cư dân hầu hết thuần phác, cần cù, siêng năng trong học tập và mưu sinh. Học hành được xem là một nghề để thoát nghèo và hơn thế, để lập thân, lập nghiệp của nhiều con dân trong làng.

            Cùng với “làng khoa bảng”, ở Quảng Điền còn có những “dòng họ hiếu học” và “gia đình hiếu học”. Họ Đặng ở Bác Vọng là một dòng họ tiêu biểu. Cùng với Nguyễn Văn Thuyên, Đặng Văn Hòa là người khai khoa dưới triều Nguyễn. Họ Đặng nguyên quán làng Hà Trung (Phú Vang), tổ tiên về cư trú ở làng Thanh Lương (Hương Trà) và nhập tịch Bác Vọng. Theo cựu học, họ Đặng có đến 6 người đỗ đại khoa; trong đó, có Đặng Huy Trứ với 2 lần đỗ cử nhân và đỗ tiến sĩ vào năm 1885. Ông được xem là người ươm mầm, khai hóa công kỹ nghệ và là nhà canh tân kiệt xuất cuối thế kỷ 19. Bên cạnh đó là các ông Đặng Huy Xán, Đặng Văn Hòa, Đặng Văn Chiểu, Đặng Huy Tá và Đặng Hữu Phổ. Thi đua với họ Đặng, có họ Trần ở Niêm Phò, họ Đoàn ở Hạ Lang, họ Nguyễn Đình ở Phước Yên… Tôi nghĩ, nề nếp học tập hình thành từ gia đình, dòng họ hiếu học và danh giá này đã là những tấm gương sáng để con em trong họ, ngoài làng noi theo. Những con dân Quảng Điền học hành thành đạt, xưa cũng như nay, dù ở kinh hay ở những tỉnh xa, vẫn một lòng gắn bó với làng quê. Họ luôn có sự nhắc nhở và giúp đỡ, động viên lớp hậu kiến nỗ lực vươn lên, nối tiếp truyền thống học tập và thi cử của những lớp người đi trước.  

            3. Không chỉ dừng lại ở những thành tích học tập và đỗ đạt vẫn tiếp tục được duy trì ở đỉnh cao, về Quảng Điền hôm nay, dễ nhận thấy là sự quý trọng nghiệp sách đèn nơi các xóm thôn trong huyện. Quảng Điền có xã Quảng Vinh, quê hương của cụ Trần Đạo Tiềm là nơi đi đầu trong phong trào khuyến học. Hội khuyến học của xã thành lập rất sớm, cách nay đã 20 năm, có tổ chức chi hội xuống tận thôn, dòng họ và trường học. Hội có quỹ khuyến học và hàng năm đều tổ chức phát thưởng cho những học sinh thi đỗ đại học, học sinh nghèo vượt khó hay có những thành tích đặc biệt xuất sắc trong học tập. Bên cạnh nguồn quỹ của xã, còn có quỹ khuyến học của gia đình ông Nguyễn Hữu Thí, vốn là một gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng đã cố gắng vươn lên, quyết tâm cho cho cái ăn học và hiện đều đã thành tài. Của ít gửi gắm nhiều, chính sự hoạt động có hiệu quả của các hội khuyến học rất phong phú về mặt quy mô và hình thức này đã giúp bảo lưu và khơi dây truyền thống hiếu học nơi đây.

            Ở Quảng Điền còn có hàng chục thư viện làng. Đây là những thư viện của các thôn làng và của các gia đình được mở ra không vì mục đích vị lợi mà xuất phát từ những tấm lòng thành với mong muốn thiết tha và cháy bỏng góp phần tạo điều kiện nâng cao tri thức cho người dân địa phương và đặc biệt là giúp đỡ những học sinh nghèo không có điều kiện rèn luyện kiến thức ngoài nhà trường. Thực tế, chính từ những cuốn sách ít ỏi từ các thư viện làng như An Gia, Thạch Bình, An Thành… hay tủ sách của gia đình ông Hồ Văn Dũng ở thôn Hà Lạc (Quảng Lợi) mà rất nhiều học sinh nghèo ở Quảng Điền đã trau dồi kiến thức và rồi thi đỗ vào đại học. Cái tên “thư viện cho những ước mơ” mà một nhà báo nào đó đã đặt cho thấy hiệu quả thiết thực mà những thư viện làng hay thư viện gia đình ở Quảng Điền mang lại. Nó là hình ảnh đẹp chỉ có thể tìm thấy ở những vùng đất học, nơi mà cái sự học được tôn vinh và quý trọng.

            Tự hào xứng đáng là vùng đất học bởi Quảng Điền có bề dày truyền thống từ hàng trăm năm qua và hiện vẫn đang có sự tiếp nối. Và, khi mà cái sự học luôn được tôn trọng và những thiết chế phục vụ cho việc học hành luôn được giữ gìn, bổ sung và tôn tạo thì vị thế của một vùng đất học của Quảng Điền mang tính bền vững với những hy vọng mới về một tương lai tươi đẹp và sáng sủa./.

■Đan Duy

            

Các bài khác
Đăng nhập hệ thống
Tập san 2016
hoạt động các tổ chức đoàn thể
tuyên truyền cải cách hành chính
SÓNG NƯỚC TAM GIANG 2014
Cải cách thủ tục hành chính công
Lịch sử Quảng Điền
Các điểm đến du lịch Quảng Điền
Trang Thơ Quảng Điền
giấy mời qua mạng
Loading the player ...

Phần mềm quản lý hồ sơ công việc
UBND huyện Quảng Điền
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thừa Thiên Huế
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế
Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Liên hệ gửi bài
Liên hệ - Góp ý