Lịch công tác tuần phòng văn hóa thông tin Quảng Điền
Thống kê truy cập

Đang trực tuyến: 7

Hôm nay:

Tuần này:

Tháng này: 736

Tổng lượt truy cập: 261435

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUANG VINH MUÔN NĂM!   ***  

NGƯỜI PHỤ NỮ ĐƯỢC TÔN VINH LÀ THÀNH HOÀNG LÀNG
Tháng 5 âm lịch về, khi lúa trên đồng đã gặt xong, người dân làng Bác Vọng ( xã Quảng Phú- Quảng Điền) bắt tay vào việc chuẩn bị cho lễ tế Bà Tơ- người phụ nữ có công khai canh vùng đất này và được thờ như một thành hoàng làng.

        Lễ tế Bà Tơ luôn được tổ chức chu đáo, trang nghiêm theo tục lệ cổ truyền nhằm thể hiện lòng biết ơn của người dân vùng đất này đối với bà Trần Thị Tơ- người đã cứu chúa Nguyễn Hoàng thoát nguy trong một lần vượt phá Tam Giang- và được Chúa ban cho quyền cai quản một phần mặt nước phá Tam Giang.

       Về làng Bác Vọng- xã Quảng Phú, bất kỳ người dân nào cũng có thể dẫn đường đưa chúng ta đến miếu Bà Tơ, bởi lẽ trong lòng họ, câu chuyện về Bà Tơ được các thế hệ cha ông kể lại cho con cháu đã trở nên phổ biến, như là chuyện kể dân gian. Chuyện rằng bà Trần Thị Tơ là một người phụ nữ có tài bơi thuyền rất giỏi, chuyên làm nghề trên phá. Trong một trận thủy chiến trên phá Tam Giang khoảng chừng 400 năm trước, chúa Tiên Nguyễn Hoàng bị truy đuổi gắt gao, lại gặp lúc sóng to gió lớn, thuyền của Chúa bị đứt quai chèo. Tình thế thật nguy cấp. Đúng vào lúc ấy, bà Trần Thị Tơ đang chèo thuyền làm nghề trên mặt nước, bà đã không ngần ngại dâng lên Chúa mớ tơ (còn gọi là tay lưới) giúp chúa Nguyễn bện lại quai chèo và thoát hiểm. Cảm kích trước tấm lòng người phụ nữ đã cứu mình trong lúc nguy nan, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng đã ban cho bà Tơ một đặc ân là bà hãy thả một bã mía từ dòng sông Bồ phía trước làng Bác Vọng. Bả mía xuôi theo dòng đến đâu thì bà được quyền cai quản đến đó. Và bả mía đã dừng lại ở vùng Hà Đồ- Hà Lạc (Phá Tam Giang) bây giờ. Cho nên người dân làng Bác Vọng, Hà Đồ, Hà Lạc đã tôn thờ bà là người có công khai canh vùng mặt nước này. Hai câu đối trước miếu thờ Bà Tơ đã nói rõ về công lao của Bà:

“ Mặt nước hưởng nhờ ơn vũ lộ

Dây tơ cứu khỏi trận phong ba”.

          Lễ tế bà Tơ được tổ chức theo nghi thức của lễ tế người có công khai canh. Dân làng biết ơn bà nên hàng năm đều tổ chức hai lễ cúng tế: lễ cúng thường niên vào dịp Minh niên nhằm ngày 11-12 tháng Giêng và lễ húy nhật ngày 18 tháng 5 âm lịch. Không chỉ làng Bác Vọng mà làng Hà Đồ, Hà Lạc cũng đều có miếu thờ bà Tơ. Ngoài phần nghi lễ cúng tế, trong Lễ tế bà Tơ còn diễn ra những hoạt động đậm nét văn hóa dân gian vùng sông nước như hát bả trạo, đua thuyền, tạo nên một không khí rộn ràng ở làng quê.

         Chúng tôi may mắn gặp được hậu duệ của bà Trần Thị Tơ, đó là ông Trần Tỵ- 65 tuổi- ở làng Bác Vọng Tây- Quảng Phú- Quảng Điền, hậu duệ đời thứ 25 của bà Trần Thị Tơ, ông cho biết “ Chúng tôi tự hào là con cháu của Bà. Bà là người tạo nên cơ sở ruộng đồng, đầm phá như ngày hôm nay. Chúng tôi tri ân Bà vô cùng”.

           Miếu thờ bà Tơ- xét về mặt tín ngưỡng- nằm trong tín ngưỡng thờ nữ thần của người Việt. Người Việt với truyền thống tôn thờ nữ thần, ban đầu là những nữ thần  xuất phát từ những truyền thuyết và huyền thoại, sự sùng bái các yếu tố tự nhiên. Về sau, nữ thần là những nhân vật nữ có công mà chuyện kể về cuộc đời họ luôn có yếu tố lịch sử đan xen với yếu tố huyền thoại. Theo Tiến sĩ Trần Đình Hằng- Giám đốc Phân viện nghiên cứu văn hóa nghệ thuật Miền Trung tại Huế, trong hệ thống nữ thần Việt Nam, chỉ có hai người được tôn xưng là quốc tỉ Thánh Mẫu Nương Nương (chị vua), đó là bà Tơ – quốc tỉ Chúa Nguyễn Hoàng và Thiên Y A Na- quốc tỉ Vua Đồng Khánh. 

             Theo Quốc sử quán triều Nguyễn, lịch sử làng Bác Vọng được thành lập khá sớm, từ thế kỷ XVI, thuộc huyện Đan Điền ; thế kỷ XVIII, trở thành Bác Vọng Đông Tây xã, đến thời Nguyễn, tách thành Bác Vọng Đông giáp, Bác Vọng Tây giáp (nay thuộc xã Quảng Phú, Quảng Điền). Cấu trúc làng Bác Vọng bao gồm hai giáp Bác Vọng Đông, Bác Vọng Tây, cùng hai ấp Hà Đồ, Hà Lạc. Làng Bác Vọng trải dài theo sông Bồ, dân xưa sống chủ yếu dựa vào "sông nước sinh nhai", "đóng đăng bắt cá". Câu chuyện Bà Tơ là một dấu mốc khẳng định quyền khai thác mặt nước của làng Bác Vọng. Tất cả đều được biểu hiện cụ thể, sinh động qua thiết chế miếu thờ, lễ nghi thờ phụng, lễ hội cầu ngư tôn vinh và hệ thống giai thoại truyền khẩu.

           Về với Quảng Điền, được tham dự vào một lễ hội đậm màu văn hóa sông nước, được nghe kể câu chuyện về bà Tơ mà yếu tố lịch sử đan xen với huyền thoại vô cùng hấp dẫn, bỗng nhận ra rằng các làng quê vẫn đang tiềm tàng những trầm tích của lịch sử và văn hóa. Đó là những giá trị vô cùng quý giá, làm giàu có thêm cho những vùng đất./.

  

                                                                                             Diệu Hà

 

 

 

Các bài khác
Đăng nhập hệ thống
Tập san 2016
hoạt động các tổ chức đoàn thể
tuyên truyền cải cách hành chính
SÓNG NƯỚC TAM GIANG 2014
Cải cách thủ tục hành chính công
Lịch sử Quảng Điền
Các điểm đến du lịch Quảng Điền
Trang Thơ Quảng Điền
giấy mời qua mạng
Loading the player ...

Phần mềm quản lý hồ sơ công việc
UBND huyện Quảng Điền
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thừa Thiên Huế
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế
Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Liên hệ gửi bài
Liên hệ - Góp ý