Lịch công tác tuần phòng văn hóa thông tin Quảng Điền
Thống kê truy cập

Đang trực tuyến: 6

Hôm nay:

Tuần này:

Tháng này: 1254

Tổng lượt truy cập: 289611

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUANG VINH MUÔN NĂM!   ***  

Những mẫu chuyện về danh tướng Nguyễn Hữu Dật
Ngày 17 tháng 3 năm 2011, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 606/QĐ-UBND về việc xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh đối với Miếu thờ Nguyễn Hữu Dật tại xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Nguyễn Hữu Dật là người có ảnh hưởng rất lớn đối với giai đoạn đầu mở mang bờ cõi, chống lại thế lực Chúa Trịnh cũng như trong công cuộc phát triển xã hội của các Chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

         Nguyễn Hữu Dật sinh năm 1603 ở Thăng Long, sớm nổi tiếng thông minh tài hoa “thông kim bác cổ, học sâu đạo lý hơn người, lại nói năng lưu loát, vì thế rất được Sãi vương yêu mến”. Ông có thiên bẩm về văn chương, võ thuật, dịch học, thiên văn học. Sáu tuổi theo cha là tướng Nguyễn Triều Văn vào Thuận Hóa giúp Chúa Nguyễn. Năm 16 tuổi ông thi đỗ khóa thi Hoa văn do Chúa Nguyễn Phúc Chu tổ chức tại phủ Phước Yên, rồi được bổ văn chức. Từ đó ông theo phò mấy đời Chúa Nguyễn giữ nhiều chức vụ quan trọng vừa quan văn vừa quan võ. Ông có tài điều binh khiển tướng, từng ví mình với Khổng Minh, Bá Ôn. Cũng bởi do tài năng lớn của mình mà ông không ít lần bị cấp trên cũng như các tướng thuộc cấp ghen tị tìm cách hãm hại. Cuộc đời ông vì vậy gắn liền với nhiều giai thoại được nhiều sử sách lưu truyền. Các tư liệu viết về ông như Đại Nam thực lục, Đại Nam liệt truyện… đặc biệt cuốn Trịnh Nguyễn diễn chí (nguyên tác: Nam triều công nghiệp diễn chí) của Bảng trung hầu Nguyễn Khoa Chiêm tổng quát được uy thế hào kiệt của Nguyễn Hữu Dật. Những mẫu chuyện dưới đây chủ yếu trích dẫn từ cuốn sách của Nguyễn Khoa Chiêm đã nói ở trên. Chúng tôi tham khảo cuốn sách này qua bản dịch của Ngô Đức Thọ ( Sở Văn hóa Thông tin Bình Trị Thiên ấn hành năm 1986).

         Vào năm 1626 nghe tin Trịnh Tùng mất, chúa Nguyễn Phúc Nguyên bèn họp các tướng:

          “ -Họ Trịnh rắp tâm hung ác, lăng loàn tiếm quyền vua Lê, uy hiếp sỉ nhục các công khanh đại thần đến nỗi tấm thân bị con cháu phản nghịch tranh cướp, chết quăng thây bên đường, ấy là cách trời đất báo trả vậy. Bèn ra lệnh bắn đại pháo 3 tiếng hô lớn 3 tiếng để chúc mừng.”

          Sau đó chúa hỏi các quan có kế sách gì để ứng phó. Ngay lúc đó Nguyễn Hữu Dật đứng lên ra khỏi bàn thưa:

          “ -Bình An vương chết, con cháu kế vị, bên ta muốn đánh thì đánh, muốn giữ thì giữ, có gì mà phải bàn! Cớ sao Chúa Thượng cho bắn súng và hô to như vậy.”

          Chúa thấy vậy bảo ông nông nổi chưa thấu tình đạt lý. Bởi vì nhân lúc người ta có tang mà đánh là mang tiếng bất nhân. Nói xong chúa bèn bãi chức Nguyễn Hữu Dật cho về nhà để bố dạy bảo. Phải mất đến ba năm sau ông mới được phục chức. Như vậy chỉ vì một câu nói bồng bột mà Nguyễn Hữu Dật không được dự triều chính trong một thời gian dài.

         Câu chuyện thứ hai là nhờ tài văn chương mà Nguyễn Hữu Dật thoát nạn. Đó là thời điểm năm 1648 (theo Đại Nam thực lục tiền biên là năm 1650) chúa Nguyễn Phúc Tần thăng ông lên chức cai cơ kiêm ký lục trấn thủ dinh Bố chính. Quan Tham tướng là Tôn Thất Tráng vì có hiềm khích ông nên vu cáo với chúa Nguyễn là ông thông đồng với quân Trịnh nên cuối cùng ông bị tống giam. Thật ra trong chuyện này ông lập kế sai người may y phục và cờ giống Bắc Hà để làm rối quân Trịnh rồi giả hàng để chờ đón quân Trịnh đến đánh. Tuy nhiên kế này lại làm cho ông bị hàm oan. Trong nhà ngục ông viết tập “Trung thần liệt nữ” để giải bày cái chí của mình (theo Đại Nam thực lục tiền biên thì tập ông viết có tựa đề là “Hoa vân cáo thị”, dựa theo cốt truyện có từ thời Minh). Ông nhờ quan cai ngục tìm cách dâng lên chúa. Đọc xong chúa hiểu được ý văn của ông mà tha rồi bổ làm Văn chức ở Chính Dinh. Sau này có lần Trịnh Tạc sai người chiêu dụ ông bằng cách viết một mật thư cùng với một gói trân châu và năm khối vàng hình móng ngựa, ông lập tức thông báo ngay cho chúa biết để tránh bị người ta gièm pha tìm cách hãm hại mình như trước.

             Rồi cũng vì chuyện hiềm khích đố kỵ tài năng mà Nguyễn Hữu Dật suýt nữa lâm nguy ngoài chiến trường. Khoảng mùa thu năm 1660, Nguyên soái Nguyễn Hữu Tiến (cấp trên của ông) đem quân vượt sông Tam Chế (một đoạn của sông Lam). Quân Trịnh thua chạy về giữ lũy Đồng Hôn. Hữu Tiến thấy thế không thể ở lâu được nên mật báo các tướng tâm phúc rút quân mà không báo cho Nguyễn Hữu Dật biết. Hữu Tiến phao tin cho quân đến An Trường theo hai đường thủy bộ để đánh quân Trịnh rồi báo cho Nguyễn Hữu Dật đem quân tiếp ứng hẹn canh ba hôm sau cùng tấn công. Không ngờ Tiến đem đại quân rút về châu Nam Bố Chánh vào ban đêm. Đêm đó quân Trịnh qua sông tiến sát phía ngoài dinh trại (đồn Khu Độc) của Nguyễn Hữu Dật. Khi biết Tiến lui quân, măc dù quân ít, Nguyễn Hữu Dật vẫn bình tĩnh ra quyết sách. Ông nghi binh bằng cách tổ chức hát xướng, một mặt âm thầm rút quân. Trịnh Căn nghe tiếng đàn sáo không dám đánh vì sợ Nguyễn Hữu Dật có âm mưu gì khác. Câu chuyện này làm ta liên tưởng đến nhân vật Khổng Minh (trong tác phẩm Tam quốc chí) ngồi ung dung gảy đàn trên thành với rất ít quân trong khi đại quân của Tư Mã Ý đang áp sát thành. Đến khi quân Trịnh phát hiện ra thì quân của Nguyễn Hữu Dật đã về kịp đại quân. Ông cho quân đoạn hậu cỡi ngựa dùng cây cối quét bụi bay mù mịt rồi treo đầy cờ làm nghi binh làm quân Trịnh không dám tiến nhanh. Thật may trong trận này Nguyễn Hữu Dật  đa mưu túc trí nếu không đã bỏ thây nơi chiến trận.

       Câu chuyện tiếp nói về sự tinh thông thiên văn của Chiêu Vũ Hầu Nguyễn Hữu Dật  mà nhờ đó thắng quân Trịnh. Khoảng  vào tháng 9 năm Đinh Dậu (1657) quân Trịnh đóng quân tại lũy Đồng Hôn. Quan Đốc chiến Nguyễn Hữu Dật  nói với tướng sĩ rằng:

      “Quận Phú ( Phú quận công Trịnh Căn) là đứa trẻ con, sao đủ mưu trí sâu xa mà dự liệu được ý đồ của ta. Ta đã đã tính đến ngày 25 này là ngày Quý Hợi có sao Chẩn chiếu sáng nhất trong tháng, tất sẽ có mưa to gió lớn. Hơn nữa lại có mây đen phát ra ở phía cửa lớn của chòm Bắc đẩu, mây trắng che ở cung Chấn, thì ở phía Tây Bắc sẽ lụt lội. Ta nhân cơ hội này đánh đồn thì chắc thắng.”

         Quả nhiên đúng vào ngày 25, mưa to như trút nước, sấm chớp đầy trời, nhà cửa xiêu đổ, khắp vùng Đồng Hôn bị nhấn chìm dần trong biển nước. Nguyễn Hữu Dật đưa quân dùng thuyền tiến thẳng vào lũy địch. Quân Trịnh thua chạy tan tác. Rồi ông cho quân lui về sông Lam. Sau trận này tướng Trịnh là Vân Khả vào thay Thắng Nham giữ lũy Đồng Hôn. Qua tháng 9 năm sau, Nguyễn Hữu Dật xem thiên văn báo với Nguyễn Hữu Tiến rằng đến ngày 11 là ngày Mậu Thìn là ngày Lục long sẽ có mưa lũ, nếu hành quân chắc thắng lớn. Quả nhiên đến ngày 10, từ khoảng trưa mây đen ập đến, rồi mưa to gió lớn. Đến đêm nước sông Lam dâng cao. Quân Trịnh đang chuẩn bị thuyền để lên nơi cao thì quân do Chiêu Vũ chỉ huy chèo thuyền tiến đánh thế như chẻ tre. Quân Trịnh hoảng loạn chạy trốn bị giết vô số. Tướng Trịnh là Vân Khả may mắn chạy thoát được về Vĩnh Dinh (thành phố Vinh bây giờ).

          Những câu chuyện trên phần nào cho thấy được một phần nào chân dung ông. Phải nói trong thời gian cầm quân chống quân Trịnh hầu như ông bất khả chiến bại. Làm tướng cho ba đời chúa lập nhiều công lao to lớn. Quân Trịnh chưa bao giờ vượt qua được phạm vi phòng tuyến mà ông chỉ huy. Ông cùng với Đào Duy Từ, Nguyễn Hữu Tiến là những đại khai quốc công thần góp phần xây dựng thế lực Đàng Trong hùng mạnh. Ông có công lớn trong việc đem quân vượt sông Gianh chiếm đất Bố Chính, Nghệ An, Thanh Hoá, rồi xây dựng hệ thống phòng thủ ở luỹ Nhật Lệ, Trường Sa... Từ năm 1663, Nguyễn Hữu Dật được phong làm Chưởng Dinh Tiết Chế Đạo Lưu Đồn, Trấn thủ dinh Bố Chính cho đến khi qua đời vào 1681 ở Lưu Đồn (thuộc Quảng Bình bây giờ) thọ 78 tuổi, được chúa Nguyễn Phúc Tần truy tặng: Tán Trị Tĩnh Y Vệ Tả Quân Đô Đốc Phủ Chưởng Phủ Sự Chiêu Quận Công. Sau này ông được vua Gia Long cho thờ tại Hữu vu thuộc Thái miếu và được truy tặng Khai quốc công thần Đặc tiến Tráng vũ tướng quân, Thái phó, thụy Nghị vũ. Đến đời vua Minh Mạng được phong là Tĩnh quốc công.

                                                                                                            Ngô Thiên Thu

 

Các bài khác
Đăng nhập hệ thống
Tập san 2016
hoạt động các tổ chức đoàn thể
tuyên truyền cải cách hành chính
SÓNG NƯỚC TAM GIANG 2014
Cải cách thủ tục hành chính công
Lịch sử Quảng Điền
Các điểm đến du lịch Quảng Điền
Trang Thơ Quảng Điền
giấy mời qua mạng
Loading the player ...

Phần mềm quản lý hồ sơ công việc
UBND huyện Quảng Điền
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thừa Thiên Huế
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế
Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Liên hệ gửi bài
Liên hệ - Góp ý